Het dier zelf krijgt u zelden te zien. Wat u wel vindt zijn de sporen, en in negen op de tien gevallen zijn dat uitwerpselen. Wie leert uitwerpselen herkennen, weet binnen een minuut of hij met muizen, ratten, kakkerlakken of iets heel anders zit, en dat bepaalt volledig wat u daarna doet. Verkeerd determineren kost u weken, want de aanpak voor een kakkerlak lijkt in niets op die voor een rat.
Waarom uitwerpselen het betrouwbaarste spoor zijn
Knaagsporen, geluiden en geuren zijn indirecte aanwijzingen die u makkelijk verkeerd leest. Uitwerpselen niet. Ze vertellen u drie dingen tegelijk. Ten eerste welke soort er zit, want vorm en afmeting verschillen sterk. Ten tweede hoe lang het probleem al loopt, want verse keutels zijn zacht, vochtig en glanzend terwijl oude keutels hard, dof en broos worden. Ten derde waar de dieren zich verplaatsen, want de meeste soorten laten hun sporen achter langs vaste looproutes.
Die derde aanwijzing is de meest onderschatte. Een enkel hoopje in het midden van een kamer zegt weinig. Een spoor dat consequent langs één plint loopt of zich concentreert achter één toestel wijst u vrijwel altijd de weg naar de nestplaats.
De vergelijkingstabel van uitwerpselen in en rond de woning
| Soort | Afmeting | Vorm en kleur | Waar u ze vindt |
|---|---|---|---|
| Huismuis (Mus musculus) | 3 tot 6 mm | Spits toelopend, donkerbruin tot zwart, talrijk bij elkaar | Keukenkasten, laden, achter plinten, in isolatie |
| Bruine rat (Rattus norvegicus) | 15 tot 20 mm | Dik, stomp of afgerond aan de uiteinden, glanzend zwart | Kelder, kruipruimte, tuin, langs muren en riolering |
| Duitse kakkerlak (Blattella germanica) | 1 tot 2 mm | Korrels en vegen, lijkt op gemalen peper of koffiedik | Kieren, achter koelkast en vaatwas, in scharnieren van kasten |
| Zilvervisje (Lepisma saccharina) | Minder dan 1 mm | Losse zwarte stipjes, nauwelijks zichtbaar | Badkamer, voegen, achter behang en plinten |
| Vleermuis | 5 tot 12 mm | Lijkt op rattenkeutels maar verkruimelt tot glinsterend gruis | Zolder, onder een nokgat, tegen een gevel |
| Steenmarter | 8 tot 10 cm | Gedraaid en puntig, met haren, pitten of veren erin | Zolder, spouw, boven een verlaagd plafond |
Kakkerlakken, de zwarte korrels die op gemalen peper lijken
Uitwerpselen van kakkerlakken worden bijna altijd verward met vuil. Ze zijn nauwelijks een tot twee millimeter groot, onregelmatig van vorm en verschijnen als zwarte korrels of als donkere vegen langs kieren. Op een lichte ondergrond ogen ze als gemorste peper, op een donkere ondergrond ziet u ze vaak pas met een zaklamp.
Zoek op de plaatsen waar warmte en vocht samenkomen. De achterkant en onderkant van de koelkast, de motorruimte van de vaatwas, de naad tussen werkblad en muur, de scharnieren van keukenkasten en de ruimte rond leidingdoorvoeren. Vindt u deze sporen in een keuken waar voedsel wordt bereid, wacht dan niet af. De Duitse kakkerlak plant zich snel voort en de resten die achterblijven zijn allergeen, ook nadat de dieren zelf zijn bestreden. Meer daarover leest u bij onze kakkerlakkenbestrijding.
Ratten en muizen, het verschil zit in de vorm
De verwarring tussen muizen en ratten is de meest voorkomende in ons vak, en de afmeting alleen brengt u er niet altijd. Een jonge rat laat keutels achter die qua grootte in de buurt komen van die van een volwassen muis. Kijk daarom naar de uiteinden. Muizenkeutels lopen aan beide kanten spits toe, als een miniatuur rijstkorrel. Rattenkeutels zijn duidelijk dikker en hebben stompe of afgeronde uiteinden.
Er is nog een verschil dat u helpt. Een huismuis produceert er vijftig tot tachtig per dag en laat ze overal vallen waar ze komt, wat resulteert in veel keutels op een klein oppervlak. Een rat volgt vaste routes langs muren en laat daar ook donkere vetsporen na, wat een meer verspreid maar lijnvormig patroon geeft.
Vier criteria waarop u zelf kunt kijken
- Afmeting. Meet er een op tegen een rijstkorrel of een klein muntstuk in plaats van te schatten. Het verschil tussen 4 en 15 millimeter bepaalt alles.
- De uiteinden. Spits aan beide kanten wijst op een muis, stomp en dik op een rat, onregelmatige korrels op een insect.
- De ouderdom. Zacht en glanzend betekent activiteit van de laatste dagen. Hard, dof en verkruimelend kan maanden oud zijn en betekent niet noodzakelijk dat er nu nog dieren zitten.
- De spreiding. Fotografeer waar u ze vindt voor u iets opruimt. Een technicus leidt uit dat patroon de looproute en de nestzone af, en dat scheelt tijd bij de behandeling.
Waarom u uitwerpselen nooit droog opzuigt
Dit is het punt waarop veel mensen onbedoeld risico nemen. Droog vegen of zuigen met een gewone stofzuiger brengt fijne deeltjes in de lucht, en juist die inademing vormt het gezondheidsrisico. In Vlaanderen is de rosse woelmuis drager van het hantavirus, waarover we uitgebreid schreven in ons artikel over de rosse woelmuis en het hantavirus in België.
Bevochtig opgehoopte uitwerpselen daarom eerst met een geschikt desinfectiemiddel, laat het inwerken en verwijder ze pas daarna met handschoenen en ademhalingsbescherming. Gaat het om een grote hoeveelheid op een zolder of in isolatie, dan is dat werk voor een specialist met de juiste uitrusting.
Eén uitzondering vraagt extra aandacht. Vermoedt u vleermuisuitwerpselen, stop dan meteen. Alle vleermuizen zijn in Vlaanderen wettelijk beschermd en hun verblijfplaatsen mogen niet zomaar worden verstoord of afgesloten. Laat de soort eerst vaststellen voor u iets onderneemt.
Conclusie en volgende stap
Uitwerpselen herkennen is de snelste en betrouwbaarste manier om te weten wat er in uw woning of zaak zit, en het scheelt u weken van verkeerde bestrijding. Meet de afmeting, bekijk de uiteinden, let op de spreiding en ruim nooit droog op.
Twijfelt u wat u gevonden hebt? Maak een foto met een muntstuk ernaast als schaal en bel ons op +32 483 83 89 83 voor een korte telefonische inschatting. Wilt u zekerheid ter plaatse, dan kunt u een offerte aanvragen via fortix.be/offerte. Een inspectie kost 85 euro en is gratis wanneer u ons de opdracht geeft.
